görseller içeriği desteklemek amaçlı pinterest.com adresinden alınmıştır.
Ters hapşırık (reverse sneezing), özellikle kedi ve köpek sahiplerini ilk kez karşılaştıklarında ciddi şekilde korkutan, ancak çoğu zaman klinik olarak iyi huylu olan bir durumdur. Bir veteriner hekim perspektifiyle, bu mekanizmayı bir “solunum spazmı” olarak tanımlamak en doğrusudur.
Evcil Hayvanlarda Ters Hapşırık (Reverse Sneezing) Rehberi
Birçok kedi ve köpek sahibi, evcil hayvanının aniden boynunu uzatıp, gözlerini dışarı fırlatarak şiddetli bir “içe çekme” sesi çıkarmasıyla paniğe kapılır. Çoğu zaman “boğazına bir şey kaçtı” veya “nefes alamıyor” şeklinde yorumlanan bu durum aslında ters hapşırık fenomentidir.
1. Ters Hapşırık Nedir ve Nasıl Oluşur? (Mekanizma)
Normal hapşırıkta vücut, burun yolundaki rahatsız edici durumları dışarı atmak için havayı hızla dışa iter. Ters hapşırıkta ise süreç tam tersidir.
Mekanizma: Yumuşak damak (nasopharynx bölgesi) tahriş olduğunda, bu bölgedeki kaslar spazma girer. Hayvan, bu rahatsız edici durumu gidermek için ağzı kapalıyken burundan çok hızlı ve güçlü bir şekilde içeriye hava vakumlar.
Görüntü: Göğüs kafesi genişler, boyun öne uzatılır ve hırıltılı, yüksek sesli bir içe çekme sesi duyulur.
2. Ters Hapşırığın Nedenleri
Her iki türde de temel tetikleyici nazofarenks (yumuşak damak-geniz) iritasyonu olsa da, klinik gözlemlerimiz bazı farklılıklara işaret eder:
Köpeklerde Durum:
Özellikle küçük ırklarda (Pug, Bulldog gibi kısa boyuna sahip ırklar veya Yorkshire Terrier, Chihuahua gibi küçük ırklar) çok daha yaygındır.
Alerjenler: Polen, ev tozu, parfüm veya güçlü oda kokuları.
Hızlı Yemek/İçmek: Yemek yerken hava yutulması.
Heyecan ve Egzersiz: Aşırı heyecanlanma sonrası gelişen mukoza hassasiyeti.
Tasmalı Çekiştirme: Boyun tasmalarının boğaz bölgesine yaptığı baskı.
Kedilerde Durum
Kedilerin ters hapşırık köpeklere oranla daha nadir görülür ve genellikle altında yatan bir hastalığa daha çok işaret eder.
Kedilerde Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları: Viral veya bakteriyel durumlar.
Yabancı Cisimler: Özellikle geniz bölgesine kaçan otlar (pisi pisi otu vb.).
Astım Bağlantısı: Kedilerde ters hapşırık benzeri sesler bazen “kedi astım” öksürüğü ile karıştırılabilir; bu yüzden kedilerde daha dikkatli incelenmelidir.
3. Veteriner Hekim Gözüyle Çözüm ve Müdahale
Ters hapşırık krizi genellikle 30 saniye ile 2 dakika arasında kendiliğinden geçer. Ancak o an müdahale etmek isterseniz şu yöntemler etkilidir:
Sakinleştirme: Hayvanın panik yapması spazmı uzatır. Nazikçe boğazını okşamak yutkunma refleksini tetikleyebilir.
Burun Deliklerini Kapatma: Birkaç saniyeliğine burun deliklerini kapatmak, hayvanın ağzından nefes almasını sağlar. Bu, yumuşak damaktaki spazmın çözülmesine yardımcı olur.
Hava Akışı: Yüzüne hafifçe üflemek veya taze havaya çıkarmak krizi durdurabilir.
4. Ne Zaman Endişelenmelisiniz?
Eğer bu durum;
Günde birkaç kez tekrarlanmaya başladıysa,
Krizlerin süresi uzuyorsa,
Burun kanaması veya sarı/yeşil burun akıntısı eşlik ediyorsa,
Hayvanın genel iştahı ve neşesi düşükse,
Vakit kaybetmeden veteriner hekiminize başvurmalısınız. Altta yatan polipler, nazal tümörler veya şiddetli alerjik rinit olasılıkları hekim tarafından değerlendirilmelidir.